อำนาจร่วม (Shared Power) คืออะไร? ทำไมจึงสำคัญต่อการทำงานเป็นทีมและภาวะผู้นำ -- เรียนรู้แนวคิด Shared Power หรืออำนาจร่วม ว่าช่วยสร้างทีมที่มีส่วนร่วม ความไว้วางใจ และการทำงานร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพได้อย่างไร พร้อมแนวทางนำไปใช้ในองค์กร

ทำไมบางทีมเต็มไปด้วยคนเก่ง แต่กลับทำงานร่วมกันไม่ได้?

หลายองค์กรลงทุนกับการสรรหาคนเก่ง จัดอบรมภาวะผู้นำ และจัดกิจกรรม Team Building อยู่เสมอ

แต่เมื่อกลับมาทำงานจริง กลับพบปัญหาเดิม ๆ

• ประชุมแล้วมีคนพูดอยู่ไม่กี่คน

• คนในทีมไม่กล้าเสนอความคิดเห็น

• ทุกการตัดสินใจขึ้นอยู่กับหัวหน้า

• เมื่อเกิดปัญหา ทุกคนรอคำสั่งมากกว่าร่วมกันหาทางออก

• คนทำงานรู้สึกว่า "ไม่ได้เป็นเจ้าของงาน"

คำถามคือ ปัญหาเหล่านี้เกิดจาก "คน" หรือเกิดจาก "วิธีใช้อำนาจ" ภายในทีม?

หลายครั้ง คำตอบคืออย่างหลัง

อำนาจไม่ใช่เรื่องของตำแหน่ง แต่เป็นเรื่องของความสัมพันธ์

เมื่อพูดถึง "อำนาจ" หลายคนมักนึกถึงตำแหน่ง ผู้บริหาร หรือผู้ที่มีสิทธิ์สั่งการ

แต่ในความเป็นจริง อำนาจเกิดขึ้นในความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนทุกวัน

อำนาจปรากฏอยู่ในคำถามง่าย ๆ เช่น

• ใครเป็นคนตัดสินใจ?

• ใครเป็นคนพูดมากที่สุด?

• ใครกล้าพูด และใครเลือกที่จะเงียบ?

• ความคิดเห็นของใครได้รับการรับฟัง?

ดังนั้น อำนาจจึงไม่ใช่สิ่งที่มีหรือไม่มี แต่คือ "วิธีที่เราใช้มัน"

จาก "อำนาจเหนือ" (Power Over) สู่อำนาจร่วม (Shared Power)

หลายองค์กรคุ้นเคยกับการทำงานแบบ Power Over หรือ "อำนาจเหนือ"

คือการที่ผู้มีอำนาจเป็นผู้กำหนดทิศทาง ควบคุม และตัดสินใจ ขณะที่สมาชิกคนอื่นมีหน้าที่ปฏิบัติตาม

รูปแบบนี้อาจเหมาะกับบางสถานการณ์ที่ต้องตัดสินใจอย่างรวดเร็ว แต่หากใช้เป็นวัฒนธรรมหลักขององค์กร ผลที่ตามมาคือ

• คนไม่กล้าคิด

• ไม่กล้ารับผิดชอบ

• ขาดความคิดสร้างสรรค์

• เกิดความเฉื่อยชาในการทำงาน

ตรงกันข้าม Shared Power หรืออำนาจร่วม คือการใช้พลัง อิทธิพล และทรัพยากรที่แต่ละคนมี เพื่อเปิดพื้นที่ให้ผู้คนได้มีส่วนร่วมในการคิด การตัดสินใจ และการลงมือทำร่วมกัน โดยยังคงเคารพศักดิ์ศรีและคุณค่าของทุกคน

อำนาจร่วมไม่ได้หมายความว่า "ทุกคนมีอำนาจเท่ากัน" แต่หมายถึง "ทุกคนมีคุณค่าและมีโอกาสสร้างผลลัพธ์ร่วมกัน"

ทำไมอำนาจร่วมจึงสำคัญกับการทำงานเป็นทีม?

1. ทำให้คนรู้สึกเป็นเจ้าของงาน

เมื่อคนมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ พวกเขาจะรู้สึกว่า

"นี่คือความสำเร็จของพวกเราทุกคน"

ไม่ใช่เพียงทำตามคำสั่งของใครคนหนึ่ง

2. ดึงศักยภาพของคนออกมาได้มากกว่า

ในทุกทีมมีความรู้ ประสบการณ์ และมุมมองที่แตกต่างกัน

การใช้อำนาจร่วมช่วยให้ความหลากหลายเหล่านั้นกลายเป็นพลังในการสร้างนวัตกรรม แทนที่จะถูกปิดกั้นด้วยลำดับชั้น

3. สร้างความไว้วางใจ

เมื่อผู้คนรู้ว่าความคิดเห็นของตนได้รับการรับฟังอย่างจริงจัง ความไว้วางใจจะค่อย ๆ ก่อตัว

และเมื่อมีความไว้วางใจ การทำงานร่วมกันก็ง่ายขึ้น

4. ลดความขัดแย้งที่ซ่อนอยู่

หลายครั้ง ความขัดแย้งไม่ได้เกิดจากการเห็นต่าง

แต่เกิดจากความรู้สึกว่า

"ไม่มีใครฟังเรา"

อำนาจร่วมจึงช่วยเปลี่ยนความขัดแย้งให้กลายเป็นบทสนทนา

5. สร้างองค์กรที่เรียนรู้

องค์กรที่ใช้ Shared Power จะเปิดโอกาสให้ทุกคนตั้งคำถาม ทดลอง และเรียนรู้จากความผิดพลาดร่วมกัน

สิ่งนี้คือรากฐานขององค์กรแห่งการเรียนรู้ในระยะยาว

ผู้นำในยุคใหม่ ไม่ได้ลดอำนาจของตนเอง แต่เปลี่ยนวิธีใช้อำนาจ

หลายคนกังวลว่า หากแบ่งอำนาจแล้ว ผู้นำจะสูญเสียความเป็นผู้นำ

แต่ความจริงคือ

ผู้นำที่ใช้อำนาจร่วม ไม่ได้ละทิ้งความรับผิดชอบในการตัดสินใจ

เพียงแต่เปลี่ยนบทบาทจาก "ผู้ควบคุม" มาเป็น "ผู้สร้างพื้นที่"

พื้นที่ที่ผู้คนรู้สึกปลอดภัยที่จะคิด กล้าพูด และกล้ารับผิดชอบร่วมกัน

อำนาจร่วมเริ่มต้นได้จากเรื่องเล็ก ๆ

การสร้าง Shared Power ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนโครงสร้างองค์กรทั้งหมด

อาจเริ่มจากสิ่งเล็ก ๆ เช่น

• ตั้งคำถามก่อนให้คำตอบ

• รับฟังจนเข้าใจ ก่อนเสนอความคิดเห็น

• เปิดโอกาสให้ทุกคนได้พูดในการประชุม

• เชิญผู้ที่มักเงียบให้แบ่งปันมุมมอง

• ร่วมกันกำหนดกติกาของทีม

• ให้ข้อมูลที่จำเป็นต่อการตัดสินใจอย่างโปร่งใส

เมื่อทำอย่างต่อเนื่อง วัฒนธรรมของทีมจะค่อย ๆ เปลี่ยนไป

Shared Power คือทักษะที่ฝึกฝนได้

การใช้อำนาจร่วมไม่ใช่เพียงแนวคิดทางทฤษฎี

แต่เป็นทักษะที่ต้องฝึกผ่านประสบการณ์จริง ทั้งการรับฟัง การสื่อสาร การเข้าใจพลวัตของอำนาจ และการออกแบบกระบวนการมีส่วนร่วม

สำหรับผู้บริหาร หัวหน้าทีม กระบวนกร หรือผู้ที่ต้องทำงานร่วมกับผู้คนจำนวนมาก การเรียนรู้เรื่องนี้สามารถเปลี่ยนทั้งวิธีทำงานและวัฒนธรรมขององค์กรได้อย่างลึกซึ้ง

เรียนรู้การสร้าง "อำนาจร่วม" ผ่านประสบการณ์จริง

หากคุณกำลังเผชิญปัญหา เช่น

• ทีมไม่กล้าแสดงความคิดเห็น

• การประชุมไม่มีส่วนร่วม

• ความขัดแย้งในองค์กรเกิดขึ้นซ้ำ ๆ

• ผู้นำต้องตัดสินใจทุกเรื่องเพียงลำพัง

• อยากสร้างวัฒนธรรมการทำงานที่เคารพความเป็นมนุษย์